Thứ Hai, Ngày 12 Tháng 4 Năm 2021
  • DLTG Tuyen truyen
Lượt truy cập 6534878 Đang online 105

Tin tức - Sự kiện   »  Tư vấn sử dụng Điện

TRƯỜNG ĐIỆN TỪ VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA TRƯỜNG ĐIỆN TỪ TRONG CUỘC SỐNG

 

TRƯỜNG ĐIỆN TỪ VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA TRƯỜNG ĐIỆN TỪ TRONG CUỘC SỐNG

Ngày nay chúng ta đang sống trong thời đại điện từ, bao quanh ta là những đường dây tải điện, ti vi, tủ lạnh, vi tính, máy giặt, lò vi sóng, điện thoại di động… Đó chính là những nguồn bức xạ điện từ và con người đang phải hứng chịu sự bức xạ điện từ đó. Vậy trường điện từ đối với chúng ta là bạn hay thù? Sự tác động của chúng đối với cơ thể người như thế nào?

Trường điện từ là gì?
Trường điện từ là một dạng tồn tại đặc biệt của vật chất, đặc trưng bởi tập hợp các tính chất điện và từ. Các tham số cơ bản, biểu thị đặc tính của trường điện từ là: tần số, chiều dài sóng và tốc độ lan truyền.
Như đã biết quanh vật dẫn có dòng điện chạy luôn tồn tại đồng thời một điện trường và một từ trường. Đối với dòng điện một chiều, các trường này không phụ thuộc vào nhau, còn đối với dòng điện xoay chiều, thì các trường này liên quan chặt chẽ với nhau và tạo thành một trường điện từ thống nhất.
Các nguồn trướng điện từ tự nhiên
Các nguồn trường điện từ tự nhiên được phân thành hai nhóm:
Nhóm 1 là cực của Trái Đất – điện trường và từ trường vĩnh cửu;
Nhóm 2: sóng radio được sản sinh bởi các vì tinh tú (Mặt trời, Mặt trăng, các vì sao…), các quá trình khí quyển – sấm sét .
Điện trường tự nhiên của Trái Đất sinh ra điện tích âm trên bề mặt, cường độ của nó khoảng 100÷500 V/m. Các đám mây có thể làm tăng cường độ điện trường lên đến hàng chục, thậm chí hàng trăm kV/m. Nhóm thứ hai của trường điện từ đặc trưng bởi dải tần rộng.
Các nguồn trường điện từ nhân tạo
Các nguồn trường điện từ nhân tạo cũng được chia làm hai nhóm:
Nhóm 1: Nguồn phát xạ điện từ tấn số thấp (0÷3kHz), bao gồm các hệ thống sản xuất, biến đổi và truyền tải điện năng (nhà máy điện, đường dây truyền tải, trạm biến áp…), các thiết bị điện trong sản xuất (công nghiệp, nông nghiệp, giao thông, du lịch, thương mại, thiết bị điện công sở, gia dụng…), các thiết bị kỹ thuật điện – điện tử…
Trong số các nguồn trường điện từ tần số thấp, người ta đặc biệt quan tâm đến trường điện từ của dòng điện tần số công nghiệp. Các thiết bị cao áp trên 330kV phát ra môi trường xung quanh một trường điện từ mạnh, ảnh hưởng đến sức khỏe của con người. Ở các thiết bị dưới 330kV trường điện từ có cường độ thấp hơn và hầu như không gây ảnh hưởng xấu đáng kể đến các đối tượng sinh vật.
Các đường dây truyền tải điện cao và siêu cao áp có cường độ từ trường và cường độ điện trường đến 25A/m và 15kV/m. Các kết quả nghiên cứu đã xác định rằng tại một điểm bất kỳ trong trường của thiết bị điện siêu cao áp (tấn số 50 Hz), năng lượng của điện bởi cơ thể với sự hấp thụ bởi cơ thể người gấp 50 lần so với sự hấp thụ trong từ trường (trong vùng làm việc của thiết bị phân phối 750kV cường độ từ trường khoảng 20-25A/m). Sự tác động tiêu cực của trường điện từ dòng điện tần số công nghiệp chỉ được thể hiện ở cường độ từ trường ở mức 150 ÷ 200 A/m, do đó sự đánh giá mức độ nguy hiểm của trường điện từ của mạng điện siêu cao áp chỉ được tiến hành chủ yếu theo cường độ điện trường.
Nhóm 2: Nguồn phát xạ điền từ tần số cao (3÷GHz), còn gọi là tần số vô tuyến, bao gồm các thiết bị thu phát cao tần: đài, ti vi, điện thoại, bộ đàm và các thiết bị công nghệ sử lý sản phẩm như lò nung cao tần v.v…
Cường độ điện trường trong nhà thường có giá trị khoảng 1 ÷ 10 V/m. Tuy nhiên, cũng có thể gặp trường hợp ở mức độ màn hình vi tính không nối đất. Các kết quả khảo sát cường độ điện trường trong các căn hộ tác động đến cơ thể người còn mạnh hơn so với mức tác động của điện trường của đường dây truyền tải điện. Cảm ứng từ của bếp điện cảm ứng, ở khoảng cách 20÷30cm có giá trị 1÷3µT (microTesla), còn ở khoảng cách 50cm là 0,1÷ 0,5µT. Từ trường của tủ lạnh và tủ đá không cao lắm, lò vi sóng là nguồn phát xạ điện từ mạnh, tuy nhiên do nguyên nhân này mà trong cấu trúc của nó đã có màn chắn, thức ăn được xử lý bởi nó khá nhanh, nhưng dù sao thì lò vi sóng vẫn không làm chúng ta yên tâm.
Ở đại đa số bàn là, từ trường ở mức 0,2µT ở khoảng ở cách 25cm, còn ở máy giặt từ trường nằm trong khoảng 10÷100µT, tùy từng loại. Bên cạnh đó, từ trường ở máy hút bụi đạt tới 100µT, còn ở máy cạo râu nó có giá trị đến hàng trăm µT. Những thông tin trên giúp chúng ta ý thức về những nguy cơ tiềm ẩn xung quanh. Thực ra, các nhà sản xuất đã biết rõ hơn chúng ta nhiều và họ đã có những giải pháp khắc phục trong quá trình thiết kế, chế tạo các thiết bị điện gia dụng để hạn chế đến mức tối đa ảnh hưởng của trường điện từ đối với cơ thể người sử dụng. Ở Mỹ nhiều hãng đã tung ra thị trường các thiết bị an toàn như là bàn là có cuộn dây chắn, máy vi tính không phát xạ.
Các nguồn phát xạ điện từ gồm các thiết bị kỹ thuật vô tuyến và điện tử, các cuộn kháng, tự điện, các thiết bị nhiệt, máy biến áp, ang ten, máy phát cao tần... Các công việc trong nhiều lĩnh vực khác nhau như thiên văn, địa chất, hàng không, hàng hải… luôn phải sử dụng các thiết bị làm việc ở các bước sóng khác nhau, do đó các nhân viên luôn phải hứng chịu sự đe dọa nguy hiểm của sự phát xạ cường độ đến 10µT.
Sự tác động của trường điện từ đối với cơ thể người
Tác động sinh học của trường điện từ lên cơ thể
Con người không thể nhìn thấy và không thể cảm nhận ngay được sự hiện diện của trường điện từ, chính vì vậy không phải bao giờ cũng có thể lường trước được sự nguy hiểm của sự tác động của chúng. Sự phát xạ điện từ tác động có hại đến cơ thể người. Kết quả của sự tác động của trường điện từ làm thay đổi các hoạt động của hệ thống thần kinh, tuần hoàn, nội tiết và nhiều hệ thống khác của cơ thể người.
Sự tác động thường xuyên của bức xạ điện từ nhân tạo thực sự làm sa sút sức khỏe của mỗi cá thể người và sinh vật. Trẻ con và đặc biệt là thai nhi, rất nhạy cảm đối với sự tác động khó chịu của trường điện từ. Cơ chế hấp thụ năng lượng của cơ thể người khá phức tạp. Cơ quan nhạy cảm nhất đối với sự tác động của trường điện từ là hệ thống thần kinh trung ương (cảm nhận chủ quan là mệt mỏi, đau đầu, chóng mặt. . .) và hệ thống nội tiết.
Việc làm suy giảm chức năng nội tiết sẽ gây hiệu ứng từ phía hệ thống tim mạch, tuần hoàn, miễn dịch và trao đổi chất v.v… Sự ảnh hưởng đến hệ thống miễn dịch gây ra sự suy giảm hoạt động của các cơ quan trao đổi chất, thay đổi mạch đập và nhịp tim.
Tác động nhiệt
Biểu hiện tác động đầu tiên của năng lượng điện từ là sự đốt nóng, mà có thể dẫn đến sự biến đổi, thậm chí sự tổn thương cho các tế bào và mô của cơ thể sống. Cơ chế hấp thụ năng lượng, thực sự hết sức phức tạp. Hiện tượng quá nhiệt của cơ thể khi hấp thụ năng lượng điện từ dẫn đến sự thay đổi tần số của mạch đập, nhịp tim và phản ứng mao mạch. Máu được coi là một chất điện phân, dưới tác động của trường điện từ, trong máu sinh ra các dòng điện ion, gây sự phát nóng các mô và tế bào. Với một cường độ xác định trường điện từ gây ra một ngưỡng đốt nóng mà cơ thể người không chịu nổi. Sự đốt nóng đặc biệt nguy hiểm đối với các cơ quan có hệ thống mao mạch kém với sự lưu thông máu ít (như mắt, não, dạ dày…). Đặc biệt nhạy cảm đối với hiệu ứng nhiệt là thủy tinh thể của mắt, túi mật, bọng đái và một số cơ quan khác.
Tác động gây rối loạn thần kinh
Cùng với tác động nhiệt, trường điện từ còn gây ảnh hưởng xấu đến hệ thống thần kinh. Sự tác động của trường điện từ lên cơ thể người biểu hiện ở sự rối loạn chức năng của hệ thống thần kinh trung ương, cảm giác chủ quan là tăng sự mệt mỏi, đau đầu, kém hưng phấn, hay cáu gắt v.v.
Người ta cho rằng sự phá hủy các chức năng sinh lý của cơ thể bởi tác động của trường điện từ lên từng phần khác nhau của hệ thống thần kinh. Trong đó sự tăng kích thích của hệt hống thần kinh trung ương xây ra do tác động phản xạ của trường điện từ, còn hiệu ứng cản – do tác động trực tiếp của trường điện từ lên cấu trúc của não bộ và não lưng. Các chuyên gia cho rằng vỏ não là bộ phận nhạy cảm nhất đối với sự tác động của trường điện từ.
Tác động gây rối loạn hệ thống tuần hoàn
Trường điện từ gây rối loạn chức năng của hệ thống tim mạch và hệ thống trao đổi chất. Sự tác động lâu dài của trường điện từ gây hiện tượng đau thắt ở vùng tim. Sự bức xạ có hệ thống của năng lượng điện từ gây sự thay đổi huyết áp chậm mạch, dẫn đến sự mệt mỏi, đau đầu…
Tác động điện tĩnh
Cùng với sự tác động sinh học, điện trường còn gây ra sự xuất hiện của các điện tích giữa người và các vật dụng kim loại có điện thế khác so với cơ thể người. Nếu người đứng trực tiếp dưới đất hoặc trên sàn dẫn điện có tiếp xúc với đất, thì điện thế của nó so với đất sẽ là 0, còn nếu cách ly với đất, thì cơ thể người sẽ phải chịu một điện thế nhất định, mà đôi khi có thể đạt đến vài kilôvôn. Sự tiếp xúc của cơ thể người cách ly với đất đến các phần tử kim loại có tiếp đất sẽ dẫn đến hiện tượng truyền dẫn điện tích từ cơ thể người xuống đất, mà có thể gây cảm giác đau, đặc biệt ở thời điểm đầu tiên. Đôi khi trong sự tiếp xúc này có thể xuất hiện sự phóng điện. Trong trường hợp người tiếp xúc với các vật thể kim loại dài cách ly với đất như hệ thống ống dẫn, hàng rào thép có cột gỗ v.v., dòng điện chạy qua cơ thể người có thể đạt đến giá trị nguy hiểm. ….,
Các tác động khác
Ngoài những tác động nói trên, trường từ còn gây ra nhiều tác động phụ trợ khác, Bằng cảm nhận chủ quan, các nhân viên vận hành ở các trạm điện, trạm biến áp, các trạm phát sóng… thường phàn nàn về chứng đau đầu, mất mệt mỏi, chóng mặt…
Trường điện từ siêu cao tần có thể gây tác động đối với mắt, dẫn đến bệnh đục nhãn cầu (thủy tinh thể). Mức độ tác động sinh học của trường điện từ đến cơ thể người phụ thuộc tần số dao động, cường độ và thời gian. Sự bổi xuất hiện trong cơ thể người dưới tác động của trường điện từ, nhìn chung là có khả năng phục hồi. Ngoài những tác động không tốt đến cơ thể người cần bổ sung thêm tác động khử trùng khi có cường độ bức xạ vượt quá ngưỡng nhiệt.
Tùy theo độ lớn của dòng điện cơ thể người có các mức độ phản ứng khác nhau và được phân loại như sau :
Mức cảm nhận 
Ở mức này nếu người có tiếp xúc trực tiếp với điện một chiều thì sẽ có cảm giác phát nóng ở chổ tiếp xúc với dòng xoay chiều thì sẽ cảm thấy đau nhói.
Sốc phụ
Khi dòng điện qua người ở mức này người sẽ có cảm giác khó chịu, đau đớn và có thể phản xạ cơ bắp vô thức.
Sốc chính
Khi dòng điện cao hơn mức sốc phụ thì việc điều khiển các hoạt động của cơ bắp trở nên khó khăn và khi dòng điện tăng đến mức nào đó thì người ta sẽ không thể thực hiện được sự nắm chặt. Dòng điện này gọi là “Dòng điện buông thả”
Qua thực tế cho thấy rằng sự biến đổi số lượng và chất lượng của máu, sự giảm huyết áp, tính không ổn định của mạch. Ảnh hưởng của điện trường càng lâu thì sự biến đổi và sai lệch các thông số sinh học của cơ thể so với tiêu chuẩn càng lớn và cần thời gian nghỉ ngơi càng dài để phục hồi trạng thái sinh học của cơ thể.
Mức điện trường không gây nguy hiểm là năng lượng điện trường mà cơ thể con người hấp thụ (giá trị an toàn). Với mục đích chứng minh một cách khoa học thì cần phải tiến hành nghiên cứu lâu dài và cẩn thận để có thể đưa ra một tiêu chuẩn chính xác nhất. Viện nghiên cứu khoa học bảo hộ lao động (Liên Xô cũ ) đã nghiên cứu ảnh hưởng của dòng điện 0,015-0,025mA lên con người trong thời gian là 7 giờ trên mỗi ngày, xác định giá trị an toàn mội ngày bằng tích của các đại lượng sau: Bình phương cường độ dòng điện qua người nhân với thời gian có mặt của người đó trong điện trường và hệ số tính đến độ dẫn điện của vải trên thân người. Các liều lượng này đặt ra thời gian cho phép có mặt trong điện trường phụ thuộc vào điện áp và đặt tính công việc thực hiện…

Giá trị cho phép đối với mật độ từ thông của từ trường tĩnh.

Đối tượng áp dụng

8 giờ tiếp xúc

Giới hạn Max

Toàn bộ cơ thể

60mT (600G)

2T (2.104G)

Các chi

600mT (6.000G)

5T (5.104G)

Đeo các thiết bị y tế

-

0,5mT (5G)

 

Giá trị cho phép tiếp xúc nghề nghiệp với từ trường tần số thấp

 

Dải tần số

Mức cho phép

Mức cho phép = 60/f

Mức cho phép tối đa

0,2mT (2G)

- f là tần số của dòng điện, đo bằng Hz

Giá trị cho phép của cường độ điện trường tần số dưới 30KHz.

 

Dải tần số

0Hz – 100Hz

100Hz – 4kHz

4kHz – 300kHz

Giá trị tối đa

25kV/m

(2,5 x 106)/f

625V/m

- f là tần số của dòng điện, đo bằng Hz

Giá trị cho phép của cường độ điện từ trường tần số từ 30KHz- 300MHz.

Tần số

Cường độ điện trường (E) (V/m)

Cường độ từ trường (H) (A/m)

Giá trị E, H trung bình trong thời gian (giây)

30kHz – 1,5MHz

50

5

30

1,5MHz – 3MHz

50

5

30

3MHz – 30MHz

20

0,5

30

30MHz – 50MHz

10

0,3

30

50MHz – 300MHz

5

0,163

30

Giá trị cho phép đối với mật độ dòng năng lượng của bức xạ có tần số từ 300MHz- 300GHz.

Tần số

Mật độ dòng năng lượng (µW/cm2)

Thời gian tiếp xúc cho phép trong 1 ngày

Ghi chú

300MHz- 300GHz.

< 10

1 ngày

 

10 đến 100

< 2 giờ

Thời gian còn lại mật độ dòng năng lượng không vượt quá 10µW/cm2

100 đến 1.000

< 20 phút

Giá trị cho phép của dòng tiếp xúc và dòng cảm ứng.

Dòng cực đại (mA)

Tần số

Qua cả hai bàn chân

Qua mỗi một chân

Tiếp xúc

30kHz – 100kHz

2.000f

1.000f

1.000f

100kHz – 100MHz

200

100

100

- f là tần số dòng cao tần, đo bằng MHz.

Tóm lại, chúng ta đang sống trong thời đại của tiến bộ khoa học – kỹ thuật, nên nguồn trường điện từ là hết sức phong phú. Tuy nhiên, không phải lúc nào những nguồn trường điện từ này cũng gây ra những ảnh hưởng xấu, mà tùy theo từng điều kiện, hoàn cảnh cụ thể chúng sẽ có những mức độ ảnh hưởng nhất định đến cơ thể mỗi con người.

Tài liệu tham khảo
1 . Teissie J, Rols MP. Manipulation of cell cystoskeleton affects the lifetime of cells membrane electropermeabilization. Ann NY Acad Sci 1994;
2. The Electrical Engineering Handbook Series, Editor Richard C. Dorf University of California, Davis, Published in Cooperation with IEEE Press 2001;

 

 

Các tin cùng chủ đề Các tin khác
Liên kết Web

 Bản quyền thuộc về Công ty Điện lực Điện Biên
Copy right 2011, all rights reserved. Email: admin@pcdienbien.com.vn
Thông tin trích từ website này yêu cầu ghi rõ từ nguồn http://pcdienbien.com.vn